Vóór en ná

Van de week kocht ik een instagramcursus 'long story short'. Ik durf namelijk geen filmpjes te maken en bedenk me steeds dat het toch wel handig zou zijn om mijn ondernemingsvaardigheden mee uit te breiden. Ik snap ook dat Jet (mijn verstand) er vanalles van vindt en dat dat niet helpt. En buiten Jet vindt mijn man er ook vanalles van; teksten redigeren is één ding, maar wat, dat ongeleid projectiel dat zich zijn vrouw noemt, gaat zeggen op film, is wat anders. Een opdracht suggestie van de, uitermate cameraproof, dame was, maak een filmpje met vóór en ná effect. Ruim bijvoorbeeld een kast op, verf een muurtje of film je coupe vóór het bezoek aan de kapper en erná. Mijn weerstand werd zo mogelijk nog groter en ja ik weet dat mijn 'opstandige' deel sowieso iets teveel ruimte achter het stuur van mijn bus inneemt. Dus ik filmde niks en heb de afgelopen week gedraaid, gedacht, gewikt en gewogen. Wat betekent voor mij vóór en ná, authentiek en binnen Opstellers?

Ik ga echt geen muurtje schilderen voor de kijkcijfers, hoe enorm satisfying de fundamake-over plaatjes ook zijn op het gelijknamige instagramaccount. En dat bevredigende van een slechter vóór en een beter ná, is waar voor mij de schoen wringt. Want dat is wat de meeste mensen fijn vinden, feel good en films die goed aflopen. De afgelopen twee weken was ik namelijk erg van de leg. Zonder al teveel details te willen en kunnen weergeven; een vrouw die ik in begeleiding had rondde het traject bij mij blij af met voor mij een lief kaartje en bosje bloemen en twee dagen later stortte haar wereld in door een groot verlies. 'Dag' vóór en ná, 'hallo 'werkelijkheid'. De vrouw die dat lieve kaartje heeft geschreven is niet meer dezelfde als degene die ik van de week aan de telefoon had.

Afgelopen week waren wij drie jaar getrouwd en google-foto's heeft de optie dat het van jaren geleden foto's weergeeft. In mijn geval zag ik een aantal weken geleden tegelijkertijd een bezorgd snoetje met eerste chemo achter de rug in 2007, ongeveer 14 weken zwanger van Sjef, haren kort geknipt om te voorkomen dat Siem, toen 2 jaar oud, bij een knuffel van mama geen plukken haar in zijn hand zou houden, én ik zag foto's van mijzelf met vriendin C de laatste passing van mijn trouwjurk doen in 2017. Met tien jaar ertussen, de ultieme vóór en ná beleving.

Ware het niet dat ik, het kader van vóór en ná, bij veel levenszaken een heel akelig kader vind. Het veinst een controle-systeem wat er niet is.  Lineair denken, oftewel oorzaak en gevolg -denken of verklaringen zoeken, zie ik ook toegepast worden in zaken die niet zo te benaderen zijn. Sterker nog het geeft een soort houvast wat groei remt. En het is meer verweven in ons denken en handelen dan waar je je bewust van bent. Bespreek maar eens een probleem met iemand en je krijgt 9 van de 10 keer een diagnose, verklaring of ongevraagd advies. Zelfs ik maak me daar wel eens schuldig aan.Veel van de mensen met wie ik werk zeggen regelmatig bij burn-out, worstelingen, verlies en lichamelijke aandoeningen 'ik wil weer de oude worden'. Ook ik heb gezocht in de jaren na de behandeling of ik mezelf weer ergens kon herkennen op de foto's die ik nam. Naast een prednisonhoofd, droeg het vertrek van de vader van de kinderen bij aan de enorme onzekerheid die ik voelde. Ik hield me vast aan een foto die ik voor alle ellende begon genomen had, die vrouw wilde ik weer zien. Als ik weer zo zou kunnen zijn, dan .. ja dan wat? Weer houvast en gevoel van controle? Eigenwaarde? Maar goed, terug naar dat 'weer de oude worden' of als ik nou meer weer wat meer energie zou hebben of weer een leuke relatie. Ik hoorde een vriendin, die ook kanker heeft gehad, laatst zeggen dat ze zichzelf saai vindt zoals ze nu is. Je wordt een soort van je eigen blinde vlek in het vergelijken met wie je was. Zoals ik al eerder zei, het remt vooruitgang. Je zet jezelf klem in je voormalige 'ik', gaat de pijn uit de weg die nodig is om je weer opnieuw te verhouden tot wat er aan de hand is en wat je belangrijk vindt. In weer 'de oude worden' zit meestal de angst voor het onbekende verborgen.

Van de week kopte de krant 'Nationaal plan voor klachten na kanker' en ik zag een aantal mensen op sociale media blij zijn met de erkenning. Ik juich niet. Ik heb al veel langer het gevoel dat 'kanker' een markt is waar heel veel overtuigingen opgeplakt zijn, waar behoefte aan controle is terwijl die er vaak niet is. In erkenning van klachten via een 'nationaal plan' zit voor mij een verklaringenmodel, regeltjes en daarmee een beeld van hoe je je zou moeten verhouden tot een ziekte. Je kan het ineens goed of fout doen. Sterker nog je hebt ineens 'iets' erbij, moe is niet meer gewoon moe maar vermoeidheid na kanker. Waarschijnlijk deels terecht én ook een relatie tussen vermoeidheid en kanker waar ik me van afvraag hoeveel perspectief daar nog in zit. Er komt een frame, koppeling van ervaringen op die ook beperkend kan zijn. Mijn man weet hoe pislink ik word wanneer 'de strijd verloren of gewonnen' opduikt in relatie tot kanker. Ook zoiets wat in ons taalgebruik is geslopen in relatie tot kanker en de suggestie wekt dat je van kanker kan winnen of verliezen.

Er zijn nog veel revalidatiecentra die voorschrijven hoe energiemanagement zou moeten. Regelmaat, iedere dag dezelfde tijden aanhouden, je energie verdelen. Wijs wanneer je daarvoor kiest. Maar wat als je nu liever één dag knalt en de keuze maakt om de volgende dag een vaatdoek te zijn? Kunnen we naar een maatschappij waar 'de nieuwe'-zijn, ervaren, veranderen, doen wat je waardevol vindt en waar vooral erkenning is voor het gebrek aan controle op veel zaken?

p.s. een half jaar na die geweldige trouwdag, stortte ik in. Jet (verstand) had namelijk bedacht dat ik in ieder geval 40 moest worden en zoonlief 10 jaar oud moest zien worden. Mijlpaal gehaald, was daar toch ineens een hoop ellende die er even uit moest. Nu weer, of nog steeds, stralend en gelukkig. Levens verlopen niet lineair en dat is eigenlijk heel bevrijdend :-)

Bovenste foto is september 2007, de tweede foto is mei 2007 en de onderste is augustus 2017.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Dat je bekeken wordt, wil nog niet zeggen dat ze je zien.

'Dat je bekeken wordt, wil nog niet zeggen dat ze je zien' Soms doe ik naar aanleiding van een gesprek zelf een uitspraak die blijft hangen in mijn hoofd. Deze uitspraak lijkt wel een soort spandoek in mijn hoofd de afgelopen weken, die vraagt om aandacht. Je bekeken voelen; dat gebeurt mij met grote regelmaat. Soms vervelend, wanneer een voorbijrazende wielrenner het nodig vindt om zo dichtbij in mijn gezicht 'boe' te roepen dat ik zijn adem ruik (geheel niet gehinderd door de huidige maatregelen). Uit de opmerking 'iedereen loopt steeds maar op zijn telefoon te kijken, niet meer normaal' van zijn medefietser maak ik op dat ik in een hoek ben geplaatst van notoire schermkijkers. En nee, dames en heren, ik liep niet in de weg, zelfs niet op de weg..maar in de berm. Zojuist een foto gemaakt van de hond, die met muppet-gehalte. Mijn hartslag raast en ik neem waar dat ik van de leg ben. Ik maak op dat ik me aangetast, boos en bekeken voel. Mijn verstand vindt de wielrenner stom en krijgt bijval van alle andere verhalen die ik daarover heb. Ik kom in een slechte film terecht voorzien van allerlei beeldmateriaal wat ergens is blijven hangen in mijn hersenpan. De overtuiging 'ik word niet gezien en niet gehoord' wordt bevestigd. Ook hoe ik had moeten reageren in deze situatie, ik was in het bezit van een werpstok van de hond..die maakte al onderdeel uit van een scenario..
Dit alles opmerkend, richt ik me weer naar buiten. Er komt een wat oudere man voorbij gefietst die ik vriendelijk lachend groet. Hij lacht terug. Mijn hoofd zegt 'ja dat is beter' en sneert tegelijk..'maar misschien is hij wel een pedo en die wielrenner van daarnet een lieve papa'.. Het is maar net hoe je het bekijkt. Verderop kom ik een stel met hond en baby in kinderwagen tegen. Ik zeg 'hallo' en vraag of ik in de kinderwagen mag kijken. Ze stoppen, ik brabbel tegen de kleine en krijg een grote lach van de baby en de papa en mama.
Verder wandelend blijft me bezighouden wie me nou bekeken hebben en wie mij gezien hebben en andersom hoe ik dat doe. Ik weet wel wat ik prettiger vind. In bekeken worden voel ik een oordeel, een kijk van de ander die niet hoeft te kloppen. In gezien worden voel ik nieuwsgierigheid, opmerkzaamheid en contact. Worstel jij met niet gezien worden, jezelf niet durven laten zien en heb je vaak het gevoel dat je bekeken wordt door de mensen om je heen of door je eigen oordelende bril. Wees welkom voor een gesprek, ik zie je graag!

Over het hebben van verwachtingen. Ontsnappen uit je zelfgebouwde gevangenis?

Verwachtingen hebben van de plek waar je werkt, je relatie en jezelf als moeder of vader. 'Verwachtingen' waren gisteren in mijn praktijk bij drie verschillende cliënten een thema. En vooral wat te doen wanneer je de verwachtingen die je hebt, van een (werk)plek,  van een relatie en van een rol die je vervult, niet meer overeenkomen met de werkelijkheid en met wat je echt van belang vindt?

Hoe lang kun je je aanpassen aan een werksituatie, waar je verantwoordelijkheden en taken zijn beloofd die in de praktijk steeds verdraaid en gesaboteerd worden? Ik zie de dame bij wie dit speelt worstelen met loyaliteit en een onhandige combinatie van ambitie en onzekerheid. Ze is erg moe en verliest energie. Loyaliteit en ambitie zijn mooie waarden, gek genoeg lijkt ze op die waarden ook extra gas te geven in 'ongemakkelijke' situaties. Waar ze al lang niet meer uit kan voeren, wat ze zou willen doen en voor aangesteld is, is het 'makkelijker' om trouw vol te houden in de hoop eindelijk gezien te worden. In plaats van een andere stap zetten mèt haar onzekerheid (kan ik het wel?) en naar onzekerheid (nu heb ik een vaste baan). De pijn voelen van 'niet gesteund en gezien worden' gaan we onbewust met heel veel moeite uit de weg door stug vast te houden aan de verwachting of illusie dat, wanneer je hard werkt 'ze' je ooit gaan zien en waarderen.

Een andere dame vertelt hoe in haar relatie zaken zijn gebeurd, die haar gekwetst hebben en de relatie beschadigd hebben. Haar waarde 'gelijkwaardigheid' blijkt in een aantal belangrijke relaties niet van toepassing te zijn. Ze zegt hoeveel pijn een aantal dingen haar gedaan hebben en hoe ze niet begrijpt, waarom mensen bepaalde dingen doen. Haar aanpassingen houden de relatie in stand. Mooi, wanneer die aanpassingen uit je hart komen. Slopend, wanneer je je aanpast uit angst om iets kwijt te raken en bang bent voor de toekomst. Want wat als die toekomst niet voldoet aan je verwachtingen?

Afwijken van verwachtingen van de mensen om je heen en afwijken van de verwachtingen die je voor en van jezelf hebt. Misschien is 'afwijken' niet het goede woord, maar helpt 'uitzoomen' oftewel 'van een afstandje kijken naar' de cirkels die je aan het draaien bent rondom dat ongemakkelijke gevoel van 'verwachten' en 'verwachtingen'. Ongemakkelijke gevoelens zoals schuld, teleurstelling, mislukken, schaamte en frustratie. En hoe je je verwachtingen bijstelt om deze gevoelens niet te hoeven voelen of op te roepen. Hoe meer ik in deze kaders nadenk over het woord 'verwachting' hoe minder ik het cadeautjesgevoel krijg, die binnen letterlijk 'in verwachting zijn' en 'vol verwachting klopt ons hart' geschetst worden. Verwachtingen plaatsen stickers op de mensen om je heen, situaties en op jezelf. Het geeft een schijn van controle. In bovenstaande situaties houden 'verwachtingen' je gevangen in een zelfgebouwde gevangenis.

Welke ruimte ontstaat er wanneer je niet doet wat je van jezelf verwacht? Pijnlijk voor de moeder van een autistische puberzoon (wat een stempels in één zin) die door hem geslagen is en nooit van zichzelf als moeder verwacht had een hekel aan haar zoon te krijgen. Zowel hij als zij voldoen niet aan de verwachting van zoon-zijn en moeder-zijn. Dus naast de pijnlijke situaties die zich hebben voorgedaan, gooien deze verwachtingen er nog een schepje bovenop.

Waardoor laat je je leiden wanneer je niks verwacht en geen controle hebt op de toekomst? Wanneer je gevoelens van angst, schaamte, teleurstelling, mislukken en frustratie mag voelen en niet uit de weg gaat? Wat en wie vind je dan belangrijk?

Het is echt spannend om uit je zelfgebouwde hok te stappen in een ruimte die veel groter is (dan je verwacht had :-) )... Ik stap graag met je mee.